Firmy przestały mówić ci, co masz na siebie włożyć. Ale coraz chętniej mówią ci, co masz czuć — i jak sobie z tym radzić.

W rzeczywistości to zamiana jednej formy kontroli na drugą – sprytniejszą, bo niewidzialną.

Jak zginął dress code?

Za zniknięciem dress code’u stała zimna kalkulacja rekrutacyjna. „Ubierz się, jak chcesz” było benefitem – tak samo jak stół do ping-ponga i nielimitowany urlop.

Pandemia domknęła sprawę ostatecznie. Skoro można pracować w dresie z sypialni, argument za marynarką padł sam z siebie. Ciało wypchnięte zostało do sfery prywatnej — jako gest szacunku dla autonomii pracownika.

Tak to wyglądało. Tak to zostało opowiedziane.

Jak wszedł wellbeing?

Mniej więcej w tym samym czasie zaczęło się coś innego.

Firmy zdały sobie sprawę z prostego rachunku: burnout, absencja i brak zaangażowania generują realne koszty. Dział HR dostał nowe KPI: nie tylko „zatrudniaj”, ale „dbaj”. Mental health wszedł przez drzwi zarządzania ryzykiem — nie przez drzwi człowieczeństwa.

Równolegle działy się rzeczy kulturowe: destygmatyzacja zdrowia psychicznego, pandemia, wielka fala rozmów o wypaleniu i quiet quitting. Język stał się dostępny. Emocje dostały nazwę. To było ważne i potrzebne.

Ale firmy przechwyciły ten język błyskawicznie.

I teraz organizują warsztaty z mindfulness. Webinary z odporności psychicznej. Sesje z ekspertami od odporności psychicznej. Aplikacje do medytacji jako benefit. Ankiety o samopoczuciu wysyłane w każdy piątek.

Tu jest problem

Zastanówmy się przez chwilę, co się stało.

Firma mówi ci: „nie będziemy dyktować, co masz na siebie włożyć — to zbyt duża ingerencja w twoje życie prywatne.”

Ta sama firma zaprasza cię na warsztat o zarządzaniu emocjami, reakcji na stres i budowaniu odporności psychicznej.

Dlaczego pierwsze jest ingerencją, a drugie — troską?

Bo ubranie jest widoczne. Kontrola nad nim wygląda jak kontrola. Jest podatna na opór — możesz powiedzieć „nie, to moje ciało, mój wybór”. Historia ruchów pracowniczych jest pełna takich zwycięstw.

Psychika jest niewidoczna. Interwencja w nią wygląda jak pomoc. Trudno się sprzeciwić warsztatowi z odporności psychicznej — bo czy chcesz wyglądać na kogoś, kto jest przeciwko zdrowiu psychicznemu?

Mamy instynkt ochrony ciała. Nie mamy jeszcze instynktu ochrony wewnętrznej przestrzeni w kontekście zawodowym.

LinkedIn jako symptom

Wejdź dziś na LinkedIn i policz posty, w których ktoś pisze o depresji, wypaleniu, lęku, kryzysie.

To nie jest wyłącznie autentyczność. To jest performatywna wrażliwość — nowa waluta w gospodarce uwagi.

„Vulnerability as a brand” — słabość stała się kapitałem. Szef, który przyznaje się do lęków przed kamerą, buduje zaufanie. Pracownik, który pisze o wypaleniu, dostaje zasięgi. Firma, która organizuje warsztat z wellbeing, robi screenshota i wrzuca na LinkedIn z hashtagiem #PeopleFirst.

Wszyscy zyskują widoczność. Ale co się naprawdę dzieje?

Prywatne emocje stają się produktem. Wewnętrzne życie pracownika staje się zasobem firmy — najpierw do optymalizacji (warsztaty), potem do ekspozycji (content).

Foucault bez Foucaulta

Nie trzeba znać Foucaulta, żeby zauważyć, o co chodzi.

Władza działa najsprawniej, gdy wygląda jak troska. Gdy nie nakazuje, ale zaprasza. Gdy nie kontroluje, ale wspiera.

Dawna dyscyplina była widoczna: mundur, karta zegarowa, hierarchia. Łatwa do zidentyfikowania. Możliwa do odrzucenia.

Nowa dyscyplina jest relacyjna: firma troszczy się o twoje emocje, pyta o twoje samopoczucie czy oferuje narzędzia do samoregulacji. W zamian oczekuje — niekoniecznie wprost — że będziesz odporniejszy, bardziej zaangażowany i obecny w pracy.

Zamiast pytać o intencje firmy, warto zadać inne pytanie: kto zyskuje, gdy pracownik staje się odporniejszy?

Co z tym zrobić?

Nie jestem przeciwko zdrowiu psychicznemu w pracy. Jestem za — naprawdę.

Ale jest różnica między:

  • firmą, która tworzy warunki, w których ludzie nie wypalają się strukturalnie (zmniejsza obciążenie, daje autonomię, buduje sensowną kulturę)
  • firmą, która uczy pracowników lepiej znosić warunki, które ich wypalają

Pierwsza zmienia system. Druga optymalizuje człowieka pod system.

Warsztaty z odporności psychicznej bez refleksji nad tym, skąd się bierze potrzeba odporności psychicznej — to nie jest troska. To jest zarządzanie objawami.

Pytanie, które zostawiam otwarte

Kiedy ostatnio twoja firma zapytała cię, jak się czujesz — czy jednocześnie pytała siebie, dlaczego pytanie w ogóle jest konieczne?

brainwave
Latest posts by brainwave (see all)